ฟันเก คืออะไร ควรจัดฟันไหม ต้องถอนฟันหรือเปล่า

ในทางทันตกรรม ภาวะที่ฟันเรียงตัวไม่เป็นระเบียบ หรือที่มักเรียกกันว่า “ฟันเก” นั้น หมายถึง ภาวะที่ฟันมีการเรียงตัวผิดปกติไปจากตำแหน่งปกติ ส่งผลกระทบต่อการบดเคี้ยว การออกเสียง สุขภาพช่องปาก และความมั่นใจ สามารถเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น กรรมพันธุ์ ขนาดขากรรไกร ฯลฯ และส่งผลต่อการทำความสะอาด การย่อยอาหาร และบุคลิกภาพ การรักษาขึ้นอยู่กับความรุนแรง โดยทันตแพทย์จะวางแผนการรักษาที่เหมาะสม ซึ่งอาจรวมถึงการจัดฟันด้วย

เทคโนโลยีทันตกรรมปัจจุบันช่วยให้การรักษาฟันเรียงตัวผิดปกติ มีประสิทธิภาพสูงขึ้น ผู้ใหญ่เองก็สามารถเข้ารับการรักษาได้เช่นกัน ดังนั้น ควรรีบปรึกษาเพื่อรับการวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม

ฟันเกคืออะไร

ฟันเก คืออะไร ลักษณะของฟันเก

ฟันเก (Crooked, misaligned teeth) คือ ฟันที่ขึ้นมาแล้วมีลักษณะบิดเบี้ยวไปจากแนวฟันปกติ มักเกิดขึ้นพร้อมกับฟันซ้อน ฟันเกสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุทั้งพันธุกรรม พฤติกรรมในวัยเด็ก หรือการสูญเสียฟันน้ำนมก่อนกำหนด ส่งผลต่อทั้งบุคลิกภาพ สุขภาพช่องปาก และประสิทธิภาพในการบดเคี้ยว

ฟันเก เกิดจากอะไร

ฟันเกสามารถเกิดขึ้นได้ทั้งในฟันน้ำนมและฟันแท้ ฟันน้ำนมบางครั้งอาจเคลื่อนที่ไปยังตำแหน่งที่ทำให้ฟันเกได้เพราะฟันอาจขึ้นมาบนเหงือกที่มีพื้นที่ไม่เพียงพอที่จะให้ฟันขึ้นแบบปกติ

นิสัยของเด็กที่ติดการดูดจุกนมหรือดูดนิ้วโป้งก็สามารถทำให้เกิดฟันเกได้จากแรงดันที่เกิดขึ้นในช่องปาก, กรรมพันธุ์เองก็มีผลทำให้ฟันเกได้, การได้รับการบาดเจ็บจนทำให้ฟันน้ำนมหลุดก่อนกำหนด ฟันแท้ที่ขึ้นตามมาก็อาจเกได้ แต่การมีฟันน้ำนมเกไม่ได้แปลว่าฟันแท้จะเกด้วย

ปัญหาอื่นๆ ที่ทำให้เกิดอาการฟันเกได้แก่:

ฟันน้ำนมหลุดเร็ว

ฟันน้ำนมหลุดเร็ว ทำให้ฟันเกได้

เมื่อฟันน้ำนมหลุดเร็วกว่ากำหนด ฟันแท้ที่ขึ้นแทนอาจเอียงหรือเกได้ เพราะฟันแท้มีขนาดใหญ่กว่าฟันน้ำนม เมื่อฟันน้ำนมหลุดเร็วกว่ากำหนดแปลว่าขนาดขากรรไกรยังเจริญเติบโตไม่พอที่จะมีขนาดเหมาะสมสำหรับฟันแท้

ขนาดขากรรไกร

วิวัฒนาการของมนุษย์ส่งผลให้ขากรรไกรเล็กลง ในขณะที่ฟันยังมีขนาดเท่าเดิม ฟันจึงเบียดกันและทำให้เกิดฟันเก

นิสัยในวัยเด็ก

การดูดนิ้ว ดูดจุกขวดนม หรือการหายใจทางปาก ส่งผลต่อพัฒนาการของขากรรไกรและฟัน

กรรมพันธุ์

รูปหน้า ขากรรไกร ฟัน สามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้

ปัญหาสุขภาพช่องปาก

การไม่ไปพบทันตแพทย์เป็นประจำอาจทำให้เป็นโรคเหงือก ฟันผุ ส่งผลต่อการเรียงตัวของฟันและปัญหาอื่นๆ ได้

โภชนาการ

ภาวะขาดสารอาหาร โดยเฉพาะในวัยเด็ก ส่งผลต่อการพัฒนาโครงสร้างฟันอาจทำให้เกิดฟันผุและฟันเกได้

อุบัติเหตุ

อุบัติเหตุที่กระแทกบริเวณใบหน้าหรือปาก ทำให้ฟันเกหรือหลุดได้

ปัญหาที่อาจเกิดขึ้นจากฟันเก

หลายๆ ครั้งฟันเกส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของคนไข้ เช่น ส่งผลต่อความสามารถในการบดเคี้ยว อาจทำให้เกิดความเจ็บทุกครั้งที่ทานอาหาร นอกจากนี้บางคนอาจรู้สึกไม่มั่นใจในรูปลักษณ์ของตัวเองเวลายิ้มมากเสียจนกระทั่งหยุดยิ้ม หรือหลีกเลี่ยงการเข้าสังคมไปเลย

ปัญหาอื่นๆ ที่อาจเกิดขึ้นจากฟันเก ได้แก่:

  • โรคเหงือก – การทำความสะอาดฟันเกนั้นยากกว่าการทำความสะอาดฟันตามปกติ ซึ่งอาจนำไปสู่การเกิดฟันผุและโรคเหงือก หากไม่ได้รับการรักษาก็จะนำไปสู่โรคปริทันต์ ซึ่งเป็นอาการที่รุนแรงขึ้นไปอีกและสามารถทำลายกระดูกและฟันได้
  • การเคี้ยว – ฟันเกทำให้การบดเคี้ยวไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร ส่งผลกระทบต่อระบบย่อยอาหารต่อไป
  • การสึกของฟันที่มากกว่าปกติ – ฟันเกสามารถทำให้เกิดการสึกหรอของฟันมากกว่าปกติ ทำให้เกิดแรงบนกรามมากกว่าปกติ และสามารถทำให้ปวดหัวได้
  • ปัญหาการพูด – หากฟันเรียงตัวไม่ถูกต้อง การออกเสียงเวลาสนทนาก็ไม่ชัด มีปัญหาเวลาพูด
  • ความมั่นใจในตนเอง – ความไม่พอใจในรูปลักษณ์ที่เกิดจากฟันเก อาจนำไปสู่การขาดความมั่นใจในตนเองและการหลีกเลี่ยงสังคมได้

การแก้ไขรักษาฟันเก

การแก้ไขและรักษาฟันเกมีหลายวิธี แต่ละวิธีมีลักษณะเฉพาะที่เหมาะสมกับความต้องการและสภาพฟันของแต่ละคนไข้แตกต่างกันไปดังนี้:

จัดฟันโลหะ

การจัดฟันโลหะเป็นวิธีการจัดฟันที่นิยมมากที่สุด ใช้เครื่องมือจัดฟันที่ทำจากโลหะ โดยมีลวดและแบร็คเก็ตติดบนฟันที่ทำให้ฟันเคลื่อนที่ไปยังตำแหน่งที่ต้องการ จัดฟันโลหะมีความแข็งแรง ทนทาน และมีประสิทธิภาพสูงในการแก้ไขการเรียงตัวของฟันเก

จัดฟันเซรามิก

การจัดฟันเซรามิกเป็นทางเลือกที่มีความสวยงามมากกว่าจัดฟันโลหะ เนื่องจากสีของเครื่องมือจัดฟันเซรามิกมีสีคล้ายกับสีของฟันจริง ทำให้เห็นไม่ชัดเจนเมื่อสวมใส่ แม้ว่าจะมีความแข็งแรงน้อยกว่าโลหะ แต่จัดฟันเซรามิกก็เป็นทางเลือกที่ดีสำหรับผู้ที่ไม่ต้องการให้เห็นชัดว่ากำลังจัดฟันอยู่

จัดฟันใส

การจัดฟันใสใช้แผ่นพลาสติกใสพิเศษที่ออกแบบมาเฉพาะสำหรับฟันของคนไข้ แผ่นพลาสติกเหล่านี้ สามารถถอดออกได้ ทำให้ง่ายต่อการทำความสะอาดฟันและแผ่นพลาสติก นอกจากนี้ยังมองเห็นยากมาก ทำให้คนทั่วไปไม่รู้ว่าคนไข้กำลังจัดฟันอยู่

ถอนฟันร่วมกับผ่าตัดขากรรไกร

ในกรณีที่ฟันเกมีความซับซ้อนหรือมีปัญหาขากรรไกรมาเกี่ยวข้อง อาจต้องมีการถอนฟันบางซี่ร่วมกับการผ่าตัดขากรรไกรเพื่อปรับโครงสร้างของกระดูกและฟันให้เข้าที่ การรักษาด้วยวิธีนี้ต้องมีการวางแผนอย่างละเอียดและใช้เวลาฟื้นฟูนานกว่าวิธีอื่น

 

การป้องกันการเกิดฟันเก

การป้องกันการเกิดฟันเกนั้นประกอบด้วยส่วนที่เป็นกรรมพันธุ์ซึ่งไม่สามารถควบคุมได้ และส่วนที่เป็นปัจจัยแวดล้อมที่สามารถควบคุมได้ ซึ่งการป้องกันการเกิดฟันเกนั้นทำได้ง่ายกว่าถ้าทำตั้งแต่วัยเด็ก ดังนี้

  • พยายามทำให้เด็กหลีกเลี่ยงการดูดนิ้วหัวแม่มือและจุกนมหลังจากเด็กอายุ 3 ปี เนื่องจากพฤติกรรมเหล่านี้ส่งผลต่อพัฒนาการของปากและตำแหน่งของฟัน
  • ให้เด็กได้รับโภชนาการที่เหมาะสม เพราะอาหารมีผลต่อการพัฒนาของขากรรไกร อาหารที่ต้องใช้การเคี้ยว เช่น ผัก ผลไม้ เนื้อสัตว์ สามารถช่วยเรื่องการเจริญเติบโตของขากรรไกรอย่างเหมาะสม
  • การให้นมแม่สามารถช่วยในการพัฒนาขากรรไกรและการจัดตำแหน่งของฟันได้
  • สอนเรื่องการดูแลสุขภาพฟันตั้งแต่อายุยังน้อยเพื่อป้องกันฟันผุและการสูญเสียฟัน ซึ่งอาจนำไปสู่การเรียงตัวที่ผิดปกติของฟันได้
  • ไม่ควรให้เด็กนอนหลับพร้อมกับขวดนม เนื่องจากการสัมผัสกับน้ำตาลเป็นเวลานานสามารถนำไปสู่การผุของฟัน ซึ่งอาจส่งผลต่อการจัดที่ว่างของฟัน
  • หากเด็กสูญเสียฟันน้ำนมเร็วเกินไปเนื่องจากการผุหรืออุบัติเหตุ อาจนำไปสู่ปัญหาฟันเกได้เพราะพื้นที่สำหรับฟันแท้บนขากรรไกรยังไม่พร้อม
  • หยุดพฤติกรรมที่สร้างแรงดันที่ฟันและขากรรไกร เช่น การกัดของแข็งอย่าง ปากกา ดินสอ การเคี้ยวอาหารที่ข้างใดข้างหนึ่งของปาก หรือการดันฟันด้วยลิ้นบ่อยๆ

คำถามพบบ่อยเกี่ยวกับฟันเก

ฟันเก ควรจัดฟันไหม

การตัดสินใจว่าควรจัดฟันหรือไม่ ควรปรึกษาทันตแพทย์เฉพาะทางด้านทันตกรรมจัดฟัน (Orthodontist) ทันตแพทย์จะทำการตรวจวินิจฉัย วิเคราะห์ปัญหา และวางแผนการรักษาที่เหมาะสมให้กับคนไข้

กรณีที่ควรจัดฟัน

  • ฟันเกมากจนส่งผลต่อการออกเสียง การทานอาหาร หรือการทำความสะอาด
  • ฟันเกจนเกิดปัญหาสุขภาพช่องปาก เช่น ฟันผุ เหงือกอักเสบ
  • ฟันเกส่งผลต่อความมั่นใจและบุคลิกภาพ

กรณีที่ไม่จำเป็นต้องจัดฟัน

  • ฟันเกเพียงเล็กน้อย ไม่ส่งผลต่อการใช้ชีวิต สุขภาพช่องปาก หรือความมั่นใจ
  • ผู้ที่มีอายุมาก สุขภาพไม่แข็งแรง หรือมีโรคประจำตัวบางชนิด

 

ฟันเก จัดฟัน ต้องถอนฟันไหม

ฟันเก จัดฟันแล้วต้องถอนฟันหรือไม่ ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น:

  • ความรุนแรงของฟันเก: กรณีฟันเกมาก อาจจำเป็นต้องถอนฟันเพื่อสร้างพื้นที่ให้ฟันซี่อื่นเรียงตัว
  • ขนาดของฟัน: หากฟันซี่ใหญ่ หรือฟันที่มีขนาดไม่เท่ากัน อาจจำเป็นต้องถอนฟันเพื่อปรับขนาด
  • พื้นที่ในช่องปาก: กรณีมีพื้นที่ในช่องปากไม่เพียงพอ อาจจำเป็นต้องถอนฟันเพื่อสร้างพื้นที่
  • โครงสร้างขากรรไกร: กรณีมีโครงสร้างขากรรไกรที่ผิดปกติ อาจจำเป็นต้องถอนฟันเพื่อปรับโครงสร้าง

โดยทั่วไป กรณีฟันเกเพียงเล็กน้อย อาจไม่จำเป็นต้องถอนฟัน แต่แพทย์จะพิจารณาจากปัจจัยต่างๆ ดังที่กล่าวมาข้างต้น เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสม

ฟันเก จัดฟันนานไหม

โดยทั่วไประยะเวลาในการจัดฟันจะอยู่ที่ 1-3 ปี ขึ้นกับความรุนแรงของแต่ละเคส

ฟันเก ใส่รีเทนเนอร์ได้ไหม

รีเทนเนอร์คือเครื่องมือคงสภาพฟันให้เรียงตัวอยู่เหมือนเดิม การใส่รีเทนเนอร์ไม่ช่วยให้ฟันเรียงตัวดีขึ้น หากไม่ได้จัดฟันมาก่อน

บทความนี้ตรวจสอบโดย

ทพ. อดิศร หาญวรวงค์

Adisorn Hanworawong

ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Master in Implant Dentistry (gIDE/UCLA CA. USA.)
วท.ม. สาขาวิทยาการแพทย์ (วิศวกรรมเนื้อเยื่อ)
คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ประกาศนียบัตร อบรมหลักสูตรจัดฟัน Fellowship of Indian Academy of Orthodontics
Invisalign Cert., Invisalign provider

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

ยอมรับทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • คุกกี้ที่จำเป็น
    เปิดใช้งานตลอด

    ประเภทของคุกกี้มีความจำเป็นสำหรับการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อให้คุณสามารถใช้ได้อย่างเป็นปกติ และเข้าชมเว็บไซต์ คุณไม่สามารถปิดการทำงานของคุกกี้นี้ในระบบเว็บไซต์ของเราได้

  • คุกกี้เพื่อการวิเคราะห์

    คุกกี้เหล่านี้มีไว้เพื่อช่วยให้เราเข้าใจพฤติกรรมการใช้งานเว็บไซต์ของคุณได้ดียิ่งขึ้น ข้อมูลที่ได้จะถูกนำไปวิเคราะห์และใช้ในการพัฒนาปรับปรุงเนื้อหา บริการ และการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อมอบประสบการณ์การใช้งานที่ดีที่สุดให้กับคุณ ทั้งนี้ข้อมูลดังกล่าวจะไม่มีการเปิดเผยต่อบุคคลภายนอกและจะถูกเก็บเป็นความลับ

บันทึกการตั้งค่า