การมีฟันซ้อนเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในหมู่ผู้คนทุกวัย ไม่ว่าจะเป็นเด็กที่มีฟันน้ำนมซ้อนกับฟันแท้ หรือผู้ใหญ่ที่พบว่าฟันของตนเริ่มเบียดและซ้อนทับกันเนื่องจากปัญหาด้านพื้นที่ในช่องปาก
การมีฟันซ้อนไม่เพียงแต่ส่งผลต่อความมั่นใจในรอยยิ้มเท่านั้น แต่ยังอาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพช่องปากต่างๆ เช่น การเกิดโรคเหงือก ปัญหาในการเคี้ยว และการสะสมของแบคทีเรียที่อาจนำไปสู่โรคที่รุนแรงขึ้นได้จึงเป็นเรื่องสำคัญที่เราควรรู้สาเหตุของฟันซ้อน ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น และวิธีการรักษาที่มีอยู่เพื่อแก้ไขปัญหาฟันซ้อน เพื่อให้ทุกคนสามารถมีรอยยิ้มที่สุขภาพดีและมั่นใจได้
ฟันซ้อนคืออะไร
ฟันซ้อน คือ ฟันที่มีการเรียงตัวซ้อนทับกัน หรือขึ้นผิดตำแหน่ง อาจจะซ้อนกันด้านในหรือด้านนอกก็ได้ เปรียบเหมือนมีฟันซี่หนึ่งไปอยู่ด้านหลังฟันอีกซี่หนึ่ง และมักเกิดร่วมกับฟันเก
ฟันซ้อนเกิดจากอะไร
- กรรมพันธุ์ ที่ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่นที่รวมถึงขนาดและรูปร่างของขากรรไกรและฟัน
- ขากรรไกรผิดปกติ มีพื้นที่ไม่เพียงพอทำให้ฟันที่ขึ้นมาใหม่ไปซ้อนอยู่กับซี่เดิมที่อยู่ก่อนหน้าแล้ว
- มีแรงกดบริเวณเหงือก ฟันมากไป เช่น นิสัยการดูดนิ้ว หรือการใช้ขวดนมเป็นเวลานานเกินไปในเด็กเล็ก ทำให้ฟันเรียงตัวไม่ถูกต้อง
- ฟันน้ำนมหลุดก่อนกำหนด หากฟันน้ำนมหลุดก่อนกำหนดจะมีผลทำให้ช่องว่างที่เกิดขึ้นจากฟันน้ำนมที่หลุดไปมีขนาดเล็กเมื่อเทียบกับฟันแท้ เมื่อช่องว่างที่มีอยู่มีขนาดเล็กกว่าฟันแท้ ก็ทำให้ฟันแท้ขึ้นยาก จึงไปขึ้นในตำแหน่งที่ซ้อนแทน
- หากเกิดในผู้ใหญ่ ส่วนมากมักเป็นการใช้แรงกัดเคี้ยวมากๆ หรือใช้ลิ้นดุนฟันมากๆ หรืออาจเกิดจากอุบัติเหตุ ทำให้รูปร่างขากรรไกรผิดปกติและส่งผลให้ฟันขึ้นผิดปกติตามไปด้วย
วิธีแก้ไขฟันซ้อน
การแก้ไขฟันซ้อนสามารถทำได้หลายวิธี ขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของปัญหา วิธีแก้ไขฟันซ้อนมีดังนี้:
จัดฟัน
การจัดฟันเป็นวิธีที่พบได้บ่อยที่สุดและได้ผลดีเหมาะสำหรับผู้มีปัญหาฟันซ้อนทุกแบบ การจัดฟันมีหลายแบบให้เลือกทั้งจัดฟันแบบโลหะ จัดฟันแบบเซรามิก จัดฟันแบบใส จัดฟันดามอน การจัดฟันเหล่านี้ทำโดยการใช้แรงกดเพื่อเคลื่อนให้ฟันเข้าสู่ตำแหน่งที่ถูกต้อง โดยใช้เวลาในการจัดฟันประมาณ 1-3 ปีแล้วแต่ความยากง่ายของเคส
การถอนฟันร่วมกับผ่าตัดกระดูกขากรรไกร
สำหรับกรณีที่รุนแรง ฟันซ้อนเกิดจากปัญหาของกระดูกขากรรไกรที่ไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยการจัดฟันเพียงอย่างเดียว ทันตแพทย์ก็จะทำการถอนฟันที่ส่งผลกระทบให้เกิดฟันซ้อน แล้วจึงทำการผ่าตัดขากรรไกรเพื่อปรับโครงสร้างให้ฟันซี่ที่เหลือสามารถขึ้นมาในตำแหน่งที่ถูกต้องได้ วิธีนี้ใช้เวลาในการพักฟื้นนานและมีค่าใช้จ่ายค่อนข้างสูง
ฟันซ้อนด้านบน ฟันซ้อนด้านล่าง แก้ไขยังไง
การรักษาฟันซ้อนด้านบนและฟันซ้อนด้านล่างทำเหมือนๆ กันขึ้นกับอาการว่าฟันซ้อนมากหรือน้อยเพียงใด
โดยการรักษาฟันซ้อนสามารถทำได้หลายวิธีตามความรุนแรงและสภาพของฟัน การรักษาเหล่านี้อาจรวมถึงการใช้เครื่องมือจัดฟันเพื่อเรียงฟันให้อยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้อง
การใช้เครื่องมือจัดฟันสามารถช่วยให้ฟันที่ซ้อนกันค่อยๆ ห่างออกและเรียงตัวกันอย่างเป็นระเบียบ ในบางกรณีที่ฟันซ้อนกันมาก อาจจำเป็นต้องถอนฟันบางซี่ออกเพื่อให้มีพื้นที่เพียงพอสำหรับการจัดฟัน
อีกทางเลือกหนึ่งคือการใช้เทคนิคทางทันตกรรมเพื่อปรับปรุงรูปลักษณ์และการทำงานของฟัน ซึ่งอาจรวมถึงการตกแต่งฟัน (Sculpting) เล็กน้อยเพื่อสร้างพื้นที่หรือการใช้วีเนียร์เพื่อปรับปรุงรูปลักษณ์ของฟันให้ดูดีขึ้น
ในกรณีที่ฟันซ้อนกันไม่มากนัก อาจมีการใช้วิธีการรักษาที่ไม่ต้องใช้เครื่องมือจัดฟัน
อย่างไรก็ตามควรเข้าพบทันตแพทย์เพื่อให้ทันตแพทย์วินิจฉัยเบื้องต้นก่อนว่าควรรับการรักษาแบบใด ระยะเวลาการรักษา และค่าใช้จ่ายเท่าไหร่
ฟันซ้อน ถอนได้ไหม
หากคนไข้มีปัญหาฟันซ้อนและต้องการที่จะถอนฟัน แนะนำให้เข้ามาปรึกษาและให้ทันตแพทย์ดูแลก่อน เพราะหากไม่ใช่กรณีที่ฟันซ้อนกันมาก และสามารถแก้ไขได้ด้วยการจัดฟัน คนไข้จะสามารถเก็บรักษาฟันตามธรรมชาติไว้ได้โดยไม่ต้องถอน
แต่หากฟันซ้อนมาก และทันตแพทย์มีความเห็นว่าควรถอนฟันก่อนแล้วจึงค่อยจัดฟันเพื่อทำการรักษาอาการฟันซ้อนก็สามารถทำได้เช่นกัน
ฟันซ้อน จัดฟันได้ไหม
โดยทั่วไปสามารถทำได้และการจัดฟันมักเป็นทางเลือกแรกๆ ในการรักษาฟันซ้อน เพราะได้ผลลัพธ์ที่ดีโดยการจัดฟันไม่เพียงแต่ช่วยปรับปรุงรูปลักษณ์ภายนอกเท่านั้น แต่ยังช่วยในเรื่องของการบดเคี้ยว และลดความเสี่ยงของปัญหาสุขภาพช่องปากอื่นๆ เช่น โรคเหงือก และการสึกหรอของฟันที่อาจเกิดจากการเคี้ยวเพราะการวางตำแหน่งของฟันที่ไม่เหมาะสมได้อีกด้วย
