ฟันน้ำนม เรื่องที่ผู้ปกครองควรรู้ ซี่ไหนขึ้นก่อนหลัง

ฟันน้ำนม คือ ฟันชุดแรกของมนุษย์ที่ซ่อนอยู่ภายในเหงือกและจะเริ่มงอกพ้นเหงือกเมื่อเด็กมีอายุ 6 เดือนขึ้นไป โดยจะเริ่มขึ้นทีละซี่จนครบ 20 ซี่ มีหน้าที่ในการบดเคี้ยวอาหารและพัฒนาทักษะการพูด ฟันน้ำนมจะค่อยๆ หลุดออกเมื่อเด็กมีอายุ 6 ปี เพื่อให้ฟันแท้ขึ้นมาแทน

ฟันเป็นอวัยวะสำคัญที่ทำหน้าที่บด เคี้ยว ตัด และฉีกอาหารให้มีขนาดเล็กลง ซึ่งถือเป็นขั้นตอนแรกของระบบย่อยอาหารของมนุษย์ การที่มนุษย์มีฟันสองชุดนั้นก็เนื่องจากเหตุผลทางวิวัฒนาการ โดยในช่วงแรกของชีวิต เมื่อเป็นทารก ขนาดของกรามยังไม่ใหญ่พอที่จะรองรับฟันที่มีขนาดใหญ่และจำนวนมากได้ หากเกิดฟันแท้ขึ้นมาตั้งแต่แรก อาจส่งผลให้เกิดปัญหาในระหว่างคลอดและพัฒนาการของเด็กได้

ด้วยขนาดของกรามที่เล็กในช่วงแรก ฟันน้ำนมจึงมีขนาดเล็กและจำนวนซี่จำกัด โดยเริ่มงอกตั้งแต่ประมาณ 6 เดือน เมื่อขากรรไกรและโครงสร้างใบหน้าของเราค่อยๆ เติบโตขึ้น จำเป็นต้องมีฟันชุดใหม่ที่มีขนาดใหญ่กว่าและมีจำนวนมากกว่าเพื่อให้เหมาะสมกับการบดเคี้ยวอาหารนอกเหนือไปจากนมแม่

ฟันน้ำนมเองมีบทบาทสำคัญต่อพัฒนาการในด้านต่างๆ เช่น การส่งเสริมการเติบโตของกระดูกกราม การพัฒนาทักษะการเคี้ยว และการฝึกกล้ามเนื้อที่เกี่ยวข้องกับการพูด เมื่อเด็กมีอายุประมาณ 6 ปี ฟันแท้จะเริ่มงอกขึ้นในช่องปาก โดยค่อยๆ ขึ้นทดแทนฟันน้ำนมที่ค่อยๆ หลุดออกไป และเมื่อเข้าสู่ช่วงวัยรุ่นที่ร่างกายรวมถึงขากรรไกรมีการเจริญเติบโตรวดเร็ว ฟันแท้ก็จะขึ้นจนครบในช่องปาก

หากดูแลรักษาฟันอย่างถูกต้องตั้งแต่เด็ก หลีกเลี่ยงการดูดนิ้วและการกัดของแข็งบ่อยๆ จะช่วยให้ฟันน้ำนมหลุดออกตามเวลาอันสมควรและไม่รบกวนการขึ้นของฟันแท้ในอนาคต

ฟันน้ำนมมีทั้งหมดกี่ซี่

ฟันน้ำนมมีทั้งหมด 20 ซี่ ประกอบด้วย

• ฟันหน้าซี่กลาง (Central incisors) จำนวน 4 ซี่
• ฟันหน้าซี่ข้าง (Lateral incisors) จำนวน 4 ซี่
• ฟันเขี้ยว (Canines) จำนวน 4 ซี่
• ฟันกรามซี่ที่ 1 (First molars) จำนวน 4 ซี่
• ฟันกรามซี่ที่ 2 (Second molars) จำนวน 4 ซี่

ฟันน้ำนมซี่แรกขึ้นตอนอายุเท่าไหร่ ขึ้นตรงไหน

เด็กแต่ละคนมีพัฒนาการที่แตกต่างกันไปบ้าง แต่โดยมากจะเริ่มมีฟันน้ำนมซี่แรกขึ้นที่ฟันหน้าคู่ล่างเมื่ออายุประมาณ 6-7 เดือน หลังจากนั้นอีกประมาณ 1 เดือน ฟันหน้าคู่บนก็จะเริ่มขึ้นตามมาเมื่ออายุประมาณ 8 เดือน

ลำดับการขึ้นและหลุดของฟันน้ำนม

ลำดับการขึ้นและหลุดของฟันน้ำนมจะแตกต่างกันเล็กน้อยระหว่างฟันบนและฟันล่าง ดังนี้

ฟันบน

• ฟันหน้าซี่กลาง ขึ้นเมื่ออายุ 8-12 เดือน หลุดเมื่ออายุ 6-7 ปี
• ฟันหน้าซี่ข้าง ขึ้นเมื่ออายุ 9-13 เดือน หลุดเมื่ออายุ 7-8 ปี
• ฟันเขี้ยว ขึ้นเมื่ออายุ 16-22 เดือน หลุดเมื่ออายุ 10-12 ปี
• ฟันกรามซี่ที่ 1 ขึ้นเมื่ออายุ 13-19 เดือน หลุดเมื่ออายุ 9-11 ปี
• ฟันกรามซี่ที่ 2 ขึ้นเมื่ออายุ 25-33 เดือน หลุดเมื่ออายุ 10-12 ปี

ฟันล่าง

• ฟันหน้าซี่กลาง ขึ้นเมื่ออายุ 6-10 เดือน หลุดเมื่ออายุ 6-7 ปี
• ฟันหน้าซี่ข้าง ขึ้นเมื่ออายุ 10-16 เดือน หลุดเมื่ออายุ 7-8 ปี
• ฟันเขี้ยว ขึ้นเมื่ออายุ 17-32 เดือน หลุดเมื่ออายุ 9-12 ปี
• ฟันกรามซี่ที่ 1 ขึ้นเมื่ออายุ 14-18 เดือน หลุดเมื่ออายุ 9-11 ปี
• ฟันกรามซี่ที่ 2 ขึ้นเมื่ออายุ 23-31 เดือน หลุดเมื่ออายุ 10-12 ปี

ฟันแท้ขึ้นแล้วแต่ฟันน้ำนมไม่หลุด ทำยังไงดี

หากฟันบนมีฟันแท้ขึ้นมาด้านหลังฟันน้ำนม ให้พามาพบทันตแพทย์เพื่อถอนฟันน้ำนมซี่นั้นออก หากไม่รีบถอนออกมีโอกาสเกิดภาวะที่ฟันล่างสบคร่อมฟันบน และจะทำให้พัฒนาการของขากรรไกรมีปัญหา แต่ฟันล่างสามารถรอได้ โดยให้สังเกตดังนี้ ฟันน้ำนมเริ่มโยกหรือไม่ หากเริ่มโยก แต่เด็กยังสามารถทานข้าวได้ปกติ ไม่เจ็บ แปรงฟันได้ปกติ แบบนี้สามารถรอได้ ให้เด็กล้างมือให้สะอาดแล้วโยกฟันที่โยกอยู่แล้วเล่นทุกวัน ฟันจะโยกมากขึ้้นเรื่อยๆ จนหลุดออกได้เอง แต่ถ้าฟันไม่โยกเลยก็จำเป็นต้องพามาหาทันตแพทย์เพื่อให้ถอนออกให้

ฟันแท้ไปขึ้นหลังฟันน้ำนม จะเป็นอะไรไหม

ส่วนใหญ่แล้วหากมีพื้นที่ขากรรไกรเพียงพอ หลังฟันน้ำนมหลุดออกไป ฟันแท้จะถูกลิ้นค่อยๆ ดันออกมาจนอยู่ในระดับเดียวกับซี่อื่นๆ ได้ ทั้งนี้ทั้งนั้นขึ้นกับขนาดขากรรไกรของเด็กด้วย เพราะขากรรไกรในช่วงวัยนั้นจะขยายใหญ่ขึ้นให้เพียงพอที่จะรองรับฟันแท้ที่มีขนาดใหญ่ขึ้น แต่หากมีปัญหาด้านกรรมพันธุ์ที่ขากรรไกรเล็ก มีฟันซ้อนเก ก็มีโอกาสที่เด็กจะเป็นด้วยเช่นกัน แต่สามารถรักษาได้ด้วยการจัดฟัน