ยาสีฟันลดเสียวฟัน ช่วยลดอาการเสียวฟันได้จริงหรือ

ยาสีฟันลดอาการเสียวฟันนั้นใช้เพื่อลดอาการเสียวฟันเบื้องต้นได้ดี เมื่อสาเหตุของการเสียวฟันมาจากอาการคอฟันสึกและเคลือบฟันบางลง การเลือกใช้ยาสีฟันลดอาการเสียวฟันจะช่วยอุดรูเนื้อฟัน และลดการกระตุ้นเส้นประสาทในเนื้อฟันได้ดี อย่างไรก็ตามหากอาการเสียวฟันมาจากสาเหตุอื่นที่รุนแรงกว่า เช่น ฟันแตก ฟันร้าว หรือฟันผุลึก การใช้ยาสีฟันลดอาการเสียวฟันจะไม่สามารถช่วยได้ ต้องเข้าพบทันตแพทย์เพื่อรับการรักษาเพิ่มเติม

สาเหตุของอาการเสียวฟัน

อาการเสียวฟันเกิดได้จากหลายสาเหตุ คนไข้สามารถลองสังเกตุตัวเองได้จากพฤติกรรมหรือเหตุการณ์ที่ผ่านมาในช่วงก่อนหน้าว่าคนไข้น่าจะเสียวฟันจากสาเหตุใด

1. ฟันผุลึก

หากฟันผุลึกจนใกล้โพรงประสาทฟัน เมื่อรับประทานอาหารเย็นจัดหรือหวานจัด ก็จะกระตุ้นให้เกิดอาการเสียวฟันได้ทันที คนไข้บางรายอาจมีอาการเสียวฟันเมื่อสูดลมทางปากด้วยซ้ำ

2. หลังอุดฟันใหม่ๆ

หากฟันผุก่อนหน้าและต้องอุดฟันใหม่ อาจมีอาการเสียวฟันได้ในช่วงแรก เพราะทันตแพทย์อาจจะกรอเอาเนื้อฟันบางส่วนที่ผุออกและอาจมีการระคายเคืองกับเส้นประสาทบริเวณใกล้เคียง โดยส่วนใหญ่จะดีขึ้นภายใน 3 – 4 สัปดาห์ แต่หากอาการไม่ทุเลา ควรกลับไปปรึกษาทันตแพทย์

3. คอฟันสึกจากการแปรงฟันแรงเกินไป

การแปรงฟันด้วยวิธีถูไปมาอย่างรุนแรงหรือใช้แปรงสีฟันขนแข็ง ทำให้คอฟันบริเวณรอยต่อระหว่างตัวฟันและเหงือก สึกกร่อนจนถึงเนื้อฟัน ทำให้เกิดอาการเสียวฟันเมื่อทานอาหารหรือดื่มเครื่องดื่ม

4. ฟันแตก ฟันร้าว

คนไข้ที่ชอบกัดหรือเคี้ยวของแข็งเล่นๆ เช่น กัดปากกาดินสอ เคี้ยวน้ำแข็ง หรือชอบเปิดฝาขวดเหล้าเบียร์ด้วยฟัน มีโอกาสทำให้ฟันร้าวจนมีร่องลึกลงไปถึงเนื้อฟันได้

5. ฟันสึกกร่อน

จากการนอนกัดฟันบ่อยๆ จนเคลือบฟันสึก หรือการทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีฤทธิ์เป็นกรดสูง เช่น น้ำอัดลม น้ำผลไม้เปรี้ยวๆ เป็นต้น

กลไกการเกิดอาการเสียวฟัน

เมื่อเคลือบฟันสึกจนถึงชั้นเนื้อฟัน (Dentin) ภายในเนื้อฟันจะมีรูเล็กๆ เรียกว่า “Dentinal Tubules” ซึ่งบรรจุของเหลว (Dentinal Fluid) และปลายประสาทอยู่ การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิหรือสารเคมี (เช่น ของหวาน ของเย็น ของเปรี้ยวจัด) จะกระตุ้นให้ของเหลวภายใน Dentinal Tubules เกิดการเคลื่อนไหว และส่งสัญญาณความรู้สึกไปยังเส้นประสาท ทำให้เรารับรู้เป็นอาการ “เสียวฟัน”

ยาสีฟันลดอาการเสียวฟัน ช่วยได้จริงหรือ?

ยาสีฟันลดอาการเสียวฟันมักมีส่วนผสมที่ช่วยอุดหรือปิดรูเนื้อฟัน เช่น

• โปแตสเซียมไนเตรท (Potassium Nitrate)
• สตรอนเทียมคลอไรด์ เฮกซาไฮเดรท (Strontium Chloride Hexahydrate)

สารเหล่านี้จะช่วยลดการเคลื่อนไหวของ Dentinal Fluid ในท่อเนื้อฟัน ทำให้ปลายประสาทถูกกระตุ้นน้อยลง ส่งผลให้ความรู้สึกเสียวฟันลดลง

กรณีที่ยาสีฟันลดอาการเสียวฟันได้ดี

กรณีที่อาการเสียวฟันเกิดจากคอฟันสึกหรือเคลือบฟันบางลงเล็กน้อย (เช่นจากการแปรงฟันผิดวิธี) ยาสีฟันที่มีส่วนผสมลดอาการเสียวฟันสามารถช่วยปิดรูที่ชั้นเนื้อฟัน และบรรเทาอาการได้ค่อนข้างดี

กรณีที่ยาสีฟันอาจช่วยได้ไม่มาก

หากอาการเสียวฟันเกิดจากสาเหตุอื่นๆ ที่รุนแรงกว่านั้น เช่น ฟันแตก ฟันร้าว หรือฟันผุลึก ยาสีฟันอาจช่วยลดอาการได้เพียงบางส่วน หรืออาจไม่ช่วยอะไรเลย ในกรณีเช่นนี้ควรไปพบทันตแพทย์เพื่อรักษา

แนวทางการดูแลและบรรเทาอาการเสียวฟัน

แม้ว่ายาสีฟันลดอาการเสียวฟันจะมีประโยชน์ แต่การปรับพฤติกรรมและดูแลสุขภาพช่องปากสำคัญกว่า หากคนไข้เริ่มมีอาการเสียวฟันแล้ว อาจเริ่มจากการเลือกยาสีฟันที่มีส่วนผสมของโปแตสเซียมไนเตรทหรือสตรอนเทียมคลอไรด์ เฮกซาไฮเดรท และใช้เป็นประจำอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สารช่วยอุดรูเนื้อฟันทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ควบคู่กับการเลือกใช้แปรงสีฟันขนนุ่มพิเศษ และแปรงฟันอย่างถูกวิธีเพื่อหลีกเลี่ยงการสึกของคอฟัน

นอกจากนั้นให้ลด ละ เลิก หรือหลีกเลี่ยงอาหารที่มีฤทธิ์เป็นกรดสูง เช่น น้ำอัดลมหรือผลไม้เปรี้ยวจัด เพราะเครื่องดื่มเหล่านี้กัดกร่อนเคลือบฟันได้ง่าย รวมถึงหลีกเลี่ยงพฤติกรรมใช้ฟันผิดวิธี เช่น เอาฟันไปกัดหรือแทะของแข็ง เปิดฝาขวด ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงให้ฟันร้าวหรือฟันแตกได้