คอฟันสึก (Abfraction) คือ การสูญเสียเนื้อฟันที่อยู่บริเวณคอฟัน หรือบริเวณที่อยู่ติดกับเหงือก เกิดการสึกกร่อนสูญเสียเนื้อฟันบางส่วนและมักเกิดที่ผิวฟันด้านกระพุ้งแก้ม
สาเหตุคอฟันสึก เกิดจากอะไร
สาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุดมาจากการแปรงฟัน ดังนี้:
- แปรงฟันแรงเกินไป: ใช้แรงกดมากเกินไปขณะแปรงฟันทำให้เกิดความเสียหายต่อเหงือกและผิวหน้าของฟัน เมื่อเวลาผ่านไปจะทำให้เนื้อเยื่อเหงือกร่นลง ทำให้ผิวเคลือบฟันสึกหรอ, ทำให้ฟันมีความไวต่ออุณหภูมิหรืออาหารที่มีรสชาติจัด อย่าลืมว่าการแปรงฟันจุดประสงค์คือกำจัดคราบอาหาร แผ่นคราบจุลินทรีย์ออกไป ซึ่งคราบพวกนี้หากเราแปรงฟันเช้า-ก่อนนอนอยู่แล้ว ไม่จำเป็นต้องแปรงแรง เน้นแปรงเบาๆ ให้ทั่วถึงและถูกวิธีก็เพียงพอ
- ใช้แปรงสีฟันที่มีขนแข็งเกินไป: แปรงสีฟันที่มีขนแข็งสามารถทำความสะอาดฟันได้ดี แต่ขนแปรงที่แข็งเกินไปจะทำลายเนื้อเยื่อเหงือกและผิวเคลือบฟัน เลือกใช้แปรงที่มีขนนุ่มจะดีกว่า เพราะช่วยลดความเสี่ยงจากการสูญเสียเนื้อเยื่อเหงือกและการสึกหรอของเคลือบฟันได้ ให้เลือกผลิตภัณฑ์แปรงสีฟันที่เขียนว่า soft, super soft, ultra soft
- ใช้ผงขัดฟัน: ผงขัดฟันแม้จะช่วยทำให้กำจัดคราบได้ง่ายขึ้น แต่ผงขัดฟันทำให้เคลือบฟันสึกหรอและถูกทำลายได้ง่าย เมื่อเคลือบฟันถูกทำลาย ฟันจะเป็นสีเหลืองและมีความไวต่ออุณหภูมิสูงหรือต่ำจัด
นอกจากนั้นยังมีสาเหตุอื่นๆ ได้ด้วย เช่น
- การบริโภคอาหารและเครื่องดื่มที่มีกรดสูง: อาหารและเครื่องดื่มที่มีความเป็นกรดสูง เช่น น้ำผลไม้, โซดา, และอาหารหมักสามารถทำให้เกิดการสึกของเคลือบฟันได้
- สุขภาพเหงือกไม่ดี โรคเหงือกสามารถทำให้เหงือกร่นและทำให้เห็นรากฟัน ทำให้เกิดความเสี่ยงต่อการสึก
- การเคี้ยวของแข็งมากๆ เช่น น้ำแข็ง กระดูก ถั่วเปลือกแข็ง
- มีพฤติกรรมนอนกัดฟัน
อาการคอฟันสึกมีอะไรบ้าง
อาการคอฟันสึกจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของรอยสึก ดังนี้
รอยสึกเล็กน้อย:
- มักไม่มีอาการ
- บางคนอาจรู้สึกเสียวฟันเล็กน้อยเมื่อสัมผัสกับอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีรสหวานจัด เปรี้ยวจัด เย็นจัด หรือร้อนจัด
รอยสึกปานกลาง:
- รู้สึกเสียวฟันบ่อยขึ้น
- ฟันอาจดูใสขึ้นบริเวณคอฟัน
- เหงือกอาจร่นลง
รอยสึกมาก:
- รู้สึกเสียวฟันอย่างรุนแรง
- ฟันอาจหักหรือแตก
- จากเสียวฟันจะกลายเป็นปวดฟัน
- มีความไวต่ออุณหภูมิ
ลักษณะคอฟันสึกแบบไหนที่ควรเข้ารับการรักษา
- มีอาการเสียวฟัน เมื่อรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีรสเย็น ร้อน เปรี้ยว หวาน หรือขณะแปรงฟัน
- รอยสึกของฟันค่อนข้างลึก มองเห็นเนื้อฟันสีเหลืองหรือสีน้ำตาล
- ฟันมีสีไม่สม่ำเสมอ โดยบริเวณคอฟันจะมีสีคล้ำกว่าส่วนบนของฟัน
- เหงือกร่น เหงือกร่นลงจนเห็นรากฟัน
- รู้สึกเจ็บหรือปวดฟัน เมื่อเคี้ยวอาหาร
- มีเศษอาหารเข้าไปติดบริเวณรอยสึกบ่อยๆ
คอฟันสึกรักษาอย่างไร
การรักษาคอฟันสึกจะขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรง ดังนี้:
- สึกเล็กน้อย ไม่มีอาการ – ไม่จำเป็นต้องรักษา แต่ต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่ทำให้เกิดคอฟันสึก เพื่อไม่ให้สึกลึกมากไปกว่าเดิม เช่น หากมีสาเหตุจากการแปรงฟันแรงเกินไป ก็ต้องปรับให้แปรงเบาลง
- สึกไม่มาก มีอาการเสียวฟัน – อาจทดลองใช้ยาสีฟันที่มีส่วนผสมของสารลดการเสียวฟัน ซึ่งสามารถช่วยให้ไม่มีอาการเสียวฟันได้เป็นครั้งคราว พร้อมกับหยุดพฤติกรรมที่ทำให้เกิดคอฟันสึก
- สึกค่อนข้างลึก – อุดฟันด้วย Composite resin หรือ Glass ionomer เพื่อไม่ให้สึกเข้าไปถึงโพรงประสาทฟัน ต่อให้ไม่มีอาการเสียวฟันก็ควรอุด
- สึกลึกถึงโพรงประสาทฟัน – คนไข้จะเปลี่ยนจากอาการเสียวฟันเป็นปวดฟัน การรักษาจะต้องทำการรักษารากฟัน แล้วจึงตามด้วยการอุดฟัน หรือทำครอบฟัน
วิธีป้องกันคอฟันสึก
- เลือกใช้แปรงสีฟันที่มีขนอ่อนนุ่ม เลือกที่บนฉลากเขียนว่า soft, super soft, ultra soft แปรงฟันเบาๆ เน้นการแปรงแบบวนเป็นวงกลม ไม่ควรแปรงแบบขัดถูไปมา และแปรงฟันให้ครบทุกด้าน ทั้งด้านหน้า ด้านใน และด้านบดเคี้ยว รวมถึงแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง เช้าและก่อนนอน
- เลือกใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ เพราะฟลูออไรด์ช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงให้กับฟัน หากเสียวฟันให้ใช้ยาสีฟันหรือน้ำยาบ้วนปากที่มีโพแทสเซียมหรือสตรอนเทียมเพื่อลดอาการเสียวฟัน (มีคำว่า sensitive อยู่บนฉลาก)
- หลีกเลี่ยงอาหารและเครื่องดื่มที่มีความเป็นกรดสูง อาหารและเครื่องดื่มที่มีความเป็นกรดสูง เช่น น้ำอัดลม น้ำส้ม น้ำมะนาว น้ำมะเขือเทศ ฯลฯ เพราะกรดจะกัดกร่อนเนื้อฟัน ทำให้ฟันสึก
- ดื่มน้ำเปล่าหลังรับประทานอาหารเพื่อช่วยล้างกรดออกจากปาก และลดการกัดกร่อน
- พบทันตแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพช่องปากเป็นประจำ
- หากเป็นคนนอนกัดฟันให้ใส่เสือกสบฟันเวลานอน
แปรงฟันอย่างไรไม่ให้คอฟันสึก
- วางแปรงสีฟันขนนุ่ม ทำมุม 45 องศา บริเวณรอยต่อระหว่างเหงือกและฟัน
- ถูแปรงสีฟันไปมาในช่วงสั้นๆ เบาๆ ตามแนวรอยต่อระหว่างฟันและเหงือก เพื่อเอาคราบเศษอาหารและคราบพลัคออก
- แปรงให้ครบทุกซี่ ทุกด้านคือด้านนอก ด้านใน และด้านบดเคี้ยว
- แปรงลิ้นและกระพุ้งแก้มเพื่อลดกลิ่นปาก และกำจัดคราบจุลินทรีย์
- แปรงฟันนานอย่างน้อย 2 นาที
- เปลี่ยนแปรงสีฟันทุก 3-4 เดือน
- ใช้ไหมขัดฟันเป็นประจำ
อุดคอฟันสึก ราคาเท่าไหร่
อุดคอฟันสึก คิดราคาเป็นต่อด้านที่ต้องอุดดังนี้
| รายการ | ราคา (บาท) |
| อุดฟันฟัน ราคา/ ด้าน ( Fillings price / surface ) | 650 |
คำถามพบบ่อย
คอฟันสึกอุดได้ไหม
อุดได้ หากจำเป็นต้องอุดฟันอาจแปลว่าคอฟันสึกลึกพอสมควร ทันตแพทย์จะใช้วัสดุอุดฟัน เช่น เรซินคอมโพสิต หรือกลาสไอโอโนเมอร์ อุดปิดบริเวณรอยสึก อย่างไรก็ตามการอุดฟันไม่ใช่วิธีที่ถาวรหากพฤติกรรมที่ทำให้เกิดคอฟันสึกยังอยู่ เช่น แปรงฟันแรงเกินไป ขนแปรงแข็งเกินไป หากยังมีพฤติกรรมเหล่านี้อยู่ ฟันที่อุดไปก็สามารถสึกใหม่ได้
อุดคอฟันสึก เจ็บไหม
โดยปกติแล้วจะไม่เจ็บ แต่อาจมีอาการเสียวฟันเล็กน้อยหลังอุดเสร็จ ซึ่งอาการเสียวฟันจะหายไปภายใน 1-2 วัน
คอฟันสึกใช้ยาสีฟันอะไรดี
ยาสีฟันสำหรับผู้ที่มีอาการคอฟันสึก มีดังนี้:
ยาสีฟันสำหรับผู้ที่มีอาการเสียวฟัน
- มักจะมีสารลดการเสียวฟัน เช่น โพแทสเซียมไนเตรต สารสตรอนเทียม อะแลนโทอิน
- ช่วยบรรเทาอาการเสียวฟันได้ดี
ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์
- ช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงให้กับเนื้อฟัน
- ป้องกันไม่ให้ฟันสึก
อย่างไรก็ตามยาสีฟันเหล่านี้เป็นการรักษาที่ปลายเหตุ หากต้นเหตุคือการแปรงฟันที่แรงเกินไป แปรงแข็งเกินไป ก็จำเป็นต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมร่วมด้วย รวมถึงไปพบทันตแพทย์เพื่อดูว่าจำเป็นต้องอุดฟันหรือไม่
คอฟันสึกถึงเส้นประสาททำไงดี
คอฟันสึกถึงเส้นประสาท เป็นปัญหาที่พบได้บ่อย เกิดจากหลายสาเหตุ เช่น แปรงฟันผิดวิธี นอนกัดฟัน รับประทานอาหารและเครื่องดื่มที่มีความเป็นกรดสูง ส่งผลให้เกิดอาการเสียวฟัน ปวดฟัน หากคอฟันสึกทะลุโพรงประสาทฟันจะต้องรักษารากฟันด้วย เมื่อรักษารากฟันเรียบร้อยแล้วจึงค่อยทำการอุดฟันเพื่อไม่ให้เกิดอาการเสียวฟันขึ้นอีก
