ฟันตาย อาการเป็นยังไง สาเหตุที่ต้องรีบรักษา

ฟันตาย คือภาวะที่โพรงประสาทฟันขาดเลือดมาหล่อเลี้ยง ส่งผลให้เซลล์และเนื้อเยื่อภายในฟันเสื่อมสภาพและตายลง หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนร้ายแรง เช่น การติดเชื้อในช่องปาก, การเกิดฝีหนองที่เหงือก, อาการปวดบวม, และกลิ่นปากที่ไม่พึงประสงค์ ผู้ป่วยสามารถสังเกตอาการเบื้องต้นได้จากการเปลี่ยนแปลงของสีฟัน ที่มักจะสีคล้ำลงหรือเปลี่ยนเฉดสีไปจากเดิม

ฟันตาย สาเหตุเกิดจากอะไร

ฟันตายเกิดจากการที่ฟันไม่มีเลือดไปหล่อเลี้ยงในโพรงประสาทฟันซึ่งสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุดังนี้:

• ฟันผุทะลุถึงโพรงประสาทฟัน เมื่อฟันผุมากขึ้นจนทะลุถึงโพรงประสาทฟัน เชื้อโรคก็จะสามารถเข้าถึงโพรงประสาทฟันและทำให้เกิดการติดเชื้อได้ ซึ่งก็จะนำไปสู่การอักเสบและทำให้เนื้อเยื่อฟันตายในที่สุด
• เกิดอุบัติเหตุทำให้เส้นเลือดและเส้นประสาทในฟันได้รับความเสียหายจนเส้นเลือดฉีกขาด ทำให้เลือดไม่สามารถมาหล่อเลี้ยงเนื้อเยื่อฟันได้ จนทำให้ฟันตายในที่สุด
• ฟันแตกหรือร้าวจากการเคี้ยวของแข็ง หรือมีอาการนอนกัดฟัน​ซึ่งสามารถทำให้เส้นเลือดและเส้นประสาทในฟันได้รับความเสียหายและนำไปสู่ภาวะฟันตาย
• โรคปริทันต์ขั้นรุนแรงเกิดจากโรคปริทันต์ที่ไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมทำให้เกิดการติดเชื้อภายในฟันจนฟันอักเสบและตายในที่สุด

เช็คด่วน 5 อาการฟันตาย ที่ต้องรีบไปหาหมอ

อาการฟันตายสามารถสังเกตได้ดังต่อไปนี้:

• ฟันเปลี่ยนสี – ฟันที่ตายแล้วจะมีสีแตกต่างจากฟันซี่อื่นๆ โดยจะเปลี่ยนเป็นสีคล้ำลง เช่น เหลืองเข้ม น้ำตาลอ่อน เทา ซึ่งฟันจะค่อยๆ เปลี่ยนสีเข้มขึ้นเมื่อประสาทฟันเริ่มตาย บางคนอาจมีฟันขาวเหลืองจากคราบอาหารได้ แต่สำหรับสีของฟันที่ตายแล้ว มักแตกต่างจากฟันที่มีคราบทั่วไป
• เหงือกบวม มีหนอง – บริเวณฟันมีเหงือกบวมและเกิดตุ่มหนอง กดแล้วรู้สึกเจ็บ
• เจ็บเมื่อเคี้ยวหรือกัด เนื่องจากการอักเสบรอบปลายรากฟัน ต่อมรับรสเพี้ยน
• เสียวฟันเมื่อดื่มน้ำร้อนจัดหรือเย็นจัด

ฟันตาย ทิ้งไว้นานๆ อันตรายไหม

อันตรายที่จะเกิดจากฟันตายคือ หากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง สามารถทำให้เกิดการติดเชื้อภายในฟันและกระดูกขากรรไกรได้ และเมื่อการติดเชื้อขยายตัวออกไปจะทำให้เกิดฝี หรือติดเชื้อลุกลามไปยังส่วนอื่นๆ ของร่างกาย นอกจากนี้ฟันตายจะทำให้โครงสร้างของฟันอ่อนแอลง ทำให้กระดูกรากฟันละลาย, ฟันแตก, หัก, บิ่น ได้ง่ายขึ้น หากปล่อยไว้โดยไม่รักษาจะต้องถอนฟันในที่สุด

การรักษาฟันตาย

ผู้ป่วยจำเป็นต้องได้รับการรักษาอย่างรวดเร็ว เพราะหากปล่อยไว้อาจเกิดการติดเชื้อไปยังฟันข้างเคียงหรืออวัยวะส่วนอื่นๆ การรักษาทางทันตกรรมสำหรับฟันตายมีหลักๆ 2 อย่างได้แก่

การรักษารากฟัน

การรักษารากฟันเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพในการกำจัดเนื้อฟันที่ตายออก โดยทันตแพทย์จะทำการนำเนื้อเยื่อในโพรงประสาทฟันที่ตายออกและทำความสะอาดรากฟันให้ปราศจากเชื้อโรค แล้วจึงอุดคลองรากฟันเพื่อให้ฟันยังมีความแข็งแรงอยู่ หากคนไข้มีเคลือบฟันที่บางหรือสึก อาจต้องทำครอบฟันเพิ่มเติมเพื่อป้องกันไม่ให้ฟันเสียหายไปมากกว่านี้ โดยเฉพาะฟันกรามที่ต้องรับแรงบดเคี้ยวเยอะ คนไข้สามารถเลือกสีของครอบฟันเพื่อให้ดูแล้วสีสม่ำเสมอกับฟันซี่ข้างเคียงได้

การถอนฟัน

ในกรณีที่การติดเชื้อมีความรุนแรงมากและไม่สามารถรักษารากฟันได้ ก็จำเป็นที่จะต้องถอนฟันซี่นั้นทิ้ง เพื่อเอาฟันที่ติดเชื้อออกและป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรค เมื่อถอนฟันแล้วหากคนไข้ต้องการความสวยงามก็สามารถใส่ฟันปลอมทดแทนฟันซี่ที่สูญเสียไปได้

นอกจากนั้นหากคนไข้มีอาการปวดฟันก็สามารถทานยาแก้ปวดได้ และควรหลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารที่อาจทำให้อาการรุนแรงขึ้น เช่น อาหารร้อนจัด เย็นจัด การเคี้ยวของแข็ง อาหารที่มีฤทธิ์เป็นกรดสูง เพื่อป้องกันการเสียวฟันและการปวดซ้ำในอนาคต

เปรียบเทียบการรักษาฟันตาย รักษารากฟัน vs ถอนฟัน

	รักษารากฟัน (Root Canal)	ถอนฟัน (Tooth Extraction)
กระบวนการรักษา	กำจัดเชื้อโรคในโพรงประสาทฟัน แต่ยังเก็บ รากฟันและตัวฟันธรรมชาติไว้	เอาฟันออกไปทั้งซี่ เหลือไว้เพียงเหงือกที่เป็นช่องว่าง
ข้อดี	ได้ฟันธรรมชาติกลับมาใช้งาน ป้องกันกระดูกขากรรไกรละลาย ฟันซี่ข้างเคียงไม่ล้มเอียง	ราคาเริ่มต้นถูกกว่า ใช้เวลาในการรักษาน้อยกว่า (มักเสร็จในครั้งเดียว)
ข้อเสีย	ค่าใช้จ่ายสูงกว่าการถอน ใช้เวลารักษานานกว่า (อาจต้องมาที่คลินิก 2-3 ครั้ง)  มักต้องทำครอบฟันเสริมความแข็งแรง	สูญเสียฟันถาวร ฟันข้างเคียงอาจล้ม หรือห่าง กระดูกบริเวณที่ถอนจะค่อยๆ ยุบตัวลง ต้องเสียเงินทำฟันปลอม/รากเทียม ในอนาคตหากไม่อยากให้ฟันล้ม
หลังการรักษา	เป็นธรรมชาติ 100% เหมือนฟันปกติ เพราะยังมีรากฟันยึดอยู่	รู้สึกเป็นช่องว่าง หรือถ้าใส่ฟันปลอมแบบถอดได้ อาจรำคาญและเคี้ยวไม่ถนัด
ค่าใช้จ่าย (โดยประมาณ)	6,000-20,000 บาท ขึ้นอยู่กับตำแหน่งฟัน และความยากแต่ละเคส	ถอนฟัน 900-1500 บาท หากทำฟันปลอมหรือรากฟันเทียมด้วยจะมีค่าใช้จ่ายการประมาณ 5,000-75,000 บาท (ขึ้นกับว่าทำฟันปลอมแบบไหน)
เหมาะสำหรับ	ผู้ที่ฟันยังเหลือเนื้อฟันมากพอที่จะบูรณะได้ และต้องการเก็บฟันจริงไว้ใช้งาน	ผู้ที่ฟันแตกหักเสียหายรุนแรงจนไม่สามารถเก็บรักษาไว้ได้แล้ว หรือมีงบจำกัดจริงๆ

ฟันตายต้องถอนไหม

ฟันตายไม่จำเป็นต้องถอนเสมอไป ขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของการติดเชื้อที่เกิดขึ้น หากยังสามารถทำการรักษารากฟันได้ก็จะไม่จำเป็นต้องถอนฟันด้วยการนำเนื้อฟันที่ตายออกและทำความสะอาดรากฟันให้ปราศจากเชื้อโรค วิธีนี้จะช่วยให้คนไข้ไม่ต้องสูญเสียฟันตามธรรมชาติไป

แต่หากการติดเชื้อรุนแรงจนไม่สามารถรักษารากฟันได้ ก็จะต้องทำการถอนฟันซี่นั้นออกเพื่อป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรคไปยังฟันซี่อื่นๆ หรืออวัยวะอื่นๆ ของร่างกาย

ฟันตายจากการจัดฟันได้หรือไม่

การจัดฟันสามารถทำให้ฟันตายได้ เนื่องจากการจัดฟันคือการใช้เครื่องมือจัดฟันค่อยๆ ขยับตำแหน่งของฟัน หากเส้นเลือดที่คอยส่งเลือดไปเลี้ยงฟันซี่นั้นไม่ขยับตามไปด้วย เส้นเลือดก็มีโอกาสขาดและไม่สามารถส่งเลือดไปเลี้ยงฟันซี่นั้นได้ ฟันซี่นั้นก็จะตายและมีสีคล้ำลง การจัดฟันจึงควรจัดกับทันตแพทย์ที่มีใบอนุญาตถูกต้องเท่านั้น

ฟันตายในเด็ก

หากสงสัยว่าลูกหลานของท่านมีอาการฟันตายหรือไม่ ให้สังเกตดังต่อไปนี้

• สีของฟันเปลี่ยนไป โดยสีจะคล้ำลงเมื่อเทียบกับสีฟันซี่ข้างเคียง โดยอาจเป็นสีเหลือง น้ำตาล หรือออกเทาๆ
• เด็กมีอาการปวดฟัน บ่นว่าปวดฟัน มีอาการเสียวฟันเมื่อรับประทานอาหารที่ร้อนหรือเย็น โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากบ่นปวดฟันเป็นเวลานาน
• เหงือกบวมแดง มีหนอง มีอาการอักเสบเกิดขึ้น

เมื่อสังเกตอาการแล้วให้ปฏิบัติดังต่อไปนี้

• รีบไปพบทันตแพทย์เพื่อตรวจว่าฟันของเด็กตายจริงหรือไม่ หากจริงควรรีบรักษาให้เร็วที่สุดก่อนที่จะลุกลาม
• หากฟันซี่นั้นยังสามารถรักษาได้ก็ทำการรักษารากฟันซี่นั้นไว้โดยการนำเนื้อฟันที่ตายออกแล้วทำความสะอาดรากฟัน และเติมสารทดแทนเพื่อคงฟันซี่นั้นไว้
• หากฟันซี่นั้นไม่สามารถรักษาได้แล้ว ก็จำเป็นต้องถอนฟันออกและใส่ฟันปลอมทดแทนหรือทำการจัดฟันในอนาคต

การป้องกันฟันตาย

การดูแลรักษาสุขภาพฟันและเหงือกอย่างถูกต้องเป็นปัจจัยที่สำคัญในการป้องกันฟันตาย ซึ่งเราสามารถดูแลรักษาฟันของเราได้ดังนี้:

• แปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ครั้งละอย่างน้อย 2 นาที ร่วมกับการใช้ไหมขัดฟันอย่างน้อยวันละครั้ง เพื่อลดการสะสมของคราบจุลินทรีย์และเศษอาหาร ที่เป็นสาเหตุหลักของฟันผุ ปัญหาที่พบบ่อยคือผู้ป่วยมักฟันผุบริเวณซอกฟันซึ่งเกิดจากการไม่ได้ใช้ไหมขัดฟัน
• หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารที่แข็งเกินไป เพราะอาจทำให้ฟันเกิดรอยร้าว รวมถึงหลีกเลี่ยงอาหารที่มีความเป็นกรดสูง เช่น อาหารรสเปรี้ยวจัด น้ำอัดลม หรืออาหารมีน้ำตาลสูง เพราะจะทำให้ฟันผุง่ายขึ้น
• ดื่มน้ำเปล่าในปริมาณที่เหมาะสมเพื่อลดการสะสมของแบคทีเรียในช่องปาก และช่วยรักษาสุขภาพฟันให้แข็งแรง
• ไปพบทันตแพทย์ทุก 6 เดือนเพื่อตรวจสุขภาพฟันและเหงือก เพื่อให้ตรวจเจอปัญหาตั้งแต่เนิ่นๆ และทำการรักษาได้อย่างทันท่วงที
• หากประสบอุบัติเหตุทำให้ฟันได้รับการกระแทกและฟันแตก หัก หรือบิ่น ควรรีบไปพบทันตแพทย์ทันทีเพื่อตรวจสอบความเสียหาย เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดฟันตายหรือปัญหาอื่นๆ ตามมา
• หากมีอาการนอนกัดฟันควรปรึกษาทันตแพทย์เพื่อรักษาหรือใส่เฝือกสบฟันเพื่อลดความเสี่ยงของการเกิดฟันตาย

คำถามพบบ่อยเกี่ยวกับฟันตาย (FAQs)

ฟันตาย จัดฟันได้ไหม?

สามารถจัดฟันได้ แต่ต้องรักษารากฟันให้เสร็จสมบูรณ์และหายดีก่อน ถึงจะเริ่มติดเครื่องมือจัดฟันได้ หากจัดฟันทั้งที่ยังมีเชื้อโรคอยู่ที่ปลายรากฟัน แรงดึงจากการเคลื่อนฟันจะทำให้การอักเสบรุนแรงขึ้น อาจทำให้กระดูกรอบรากฟันละลายและสูญเสียฟันได้ แต่ถ้ารักษารากฟันเสร็จแล้ว ฟันซี่นั้นก็จะสามารถเคลื่อนที่ได้ตามปกติเหมือนฟันซี่อื่นๆ

ฟันตาย ปล่อยไว้ได้นานแค่ไหน

ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้ เพราะยิ่งนานยิ่งรักษายาก โดยเฉพาะหากปล่อยไว้เป็นปี จะเกิดความเสี่ยงหลักๆ คือ

1. กระดูกปลายรากฟันละลาย กลายเป็นถุงน้ำ (Cyst) ทำให้การรักษารากฟันปกติอาจไม่เพียงพอ (อาจต้องผ่าตัดปลายราก)
2. เนื้อฟันจะเปราะบางมากเนื่องจากฟันตายแล้วไม่มีเลือดมาหล่อเลี้ยง ฟันอาจแตกหักเหลือแต่ตอ ซึ่งหากเนื้อฟันเหลือน้อยเกินไป จะไม่สามารถทำเดือยหรือครอบฟันได้ ต้องถอนฟันเท่านั้น และหากอยากให้มีฟันเหมือนเดิมต้องทำฟันปลอมแทนฟันที่สูญเสียไป ซึ่งมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม

รักษารากฟันตาย เจ็บไหม?

ไม่เจ็บระหว่างทำ เพราะในขั้นตอนการรักษา จะทำการฉีดยาชา นอกจากนั้นในกรณีฟันตาย เส้นประสาทรับความรู้สึกมักจะตายไปแล้ว ความเสียวฟันจึงน้อยกว่าเคสฟันผุลึกที่เส้นประสาทยังไม่ตาย หลังการรักษาอาจมีอาการตึงๆ หรือเจ็บเล็กน้อยเมื่อเคี้ยวอาหารในช่วง 2-3 วันแรก ซึ่งสามารถทานยาแก้ปวดบรรเทาอาการได้ตามปกติ